Νόμος 1946/1991

Γενικά Αρχεία του Κράτους (Γ.Α.Κ.) και άλλες διατάξεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ >> Γενικά

1. Αρχείο και αρχειακό υλικό
2. Δημόσια αρχεία
3. Εκκλησιαστικά αρχεία
4. Ιδιωτικά αρχεία
5. Οπτικοακουστικά αρχεία
6. Αρχεία χαρτών και σχεδίων
7. Δημόσια έγγραφα

Επιστροφή

Άρθρο 1: Αρχείο και αρχειακό υλικό

1. Αρχείο, κατά την έννοια του νόμου αυτού, είναι το σύνολο των μαρτυριών και των εγγράφων, αδιακρίτως χρονολογίας, σχήματος και ύλης, που σχετίζονται με τη δραστηριότητα του Κράτους, δημόσιων ή ιδιωτικών οργανισμών ή νομικών ή φυσικών προσώπων ή ομάδων φυσικών προσώπων.
2. Το αρχειακό υλικό περιλαμβάνει πρωτότυπα ή αντίγραφα οποιασδήποτε ύλης ή τεχνικής, ιδίως:
α) Μεμονωμένα έγγραφα, χειρόγραφα, κατάστιχα, κώδικες και συλλογές αυτών.
β) Απομνημονεύματα και ημερολόγια.
γ) Αλληλογραφία επίσημη και ιδιωτική δημόσιων προσώπων.
δ) Έντυπα προπαγανδιστικά, εκκλήσεις, προκηρύξεις, αφίσες.
ε) Αρχεία καταχωρισμένα σε Η/Υ με οποιαδήποτε μορφή, σύμφωνα με την εξέλιξη της τεχνολογίας.
στ)Οποιοδήποτε υλικό σε ηχητικές και οπτικές αποτυπώσεις με ιστορική και πολιτιστική αξία.
3. Η οποιαδήποτε εξαγωγή από τη Χώρα αρχείων κατά τις έννοιες του παρόντος νόμου δηλώνεται στα Γ.Α.Κ. Τα δηλωθέντα αρχεία, τα οποία χαρακτηρίζονται από την Εφορεία των Γ.Α.Κ. ως εθνικής σημασίας, απαγορεύεται να εξαχθούν από τη Χώρα. Οι παραβάτες της παραπάνω διάταξης τιμωρούνται με χρηματικό πρόστιμο μέχρι 2 εκατομμυρίων δραχμών.

Άρθρο 2: Δημόσια αρχεία

1. Δημόσια αρχεία χαρακτηρίζονται, κατά την έννοια της παραγράφου 1 του άρθρου 1, τα αρχεία, που βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων υπηρεσιών, δικαστικών αρχών, νομικών προσώπων δημόσιου δικαίου, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, που εμπίπτουν στο δημόσιο τομέα, οργανισμών και επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας, ληξιαρχείων, συμβολαιογραφείων, υποθηκοφυλακείων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ιδρυμάτων του απόδημου ελληνισμού και λοιπών υπηρεσιών κατά την έννοια του άρθρου 51 του ν. 1892/1990 (ΦΕΚ 101 Α΄), όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 4 παρ. 6 του ν. 1943/1991.
2. Τα δημόσια αρχεία διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
α) Στα ανενεργά αρχεία, που περιλαμβάνουν το υλικό που δεν έχει πια υπηρεσιακή χρησιμότητα και έχει υποστεί τη διαδικασία της εκκαθάρισης σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
Το υλικό αυτό εισάγεται στα Γ.Α.Κ. ή φυλάσσεται στον οικείο φορέα, έως ότου δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις της παραλαβής του από την αρχειακή υπηρεσία.
β) Στα ημιενεργά αρχεία, που περιλαμβάνουν τα έγγραφα, των οποίων έχει λήξει ο χρόνος υπηρεσιακής χρησιμότητας και στα οποία πρέπει να γίνει εκκαθάριση.
γ) Στα τρέχοντα αρχεία, που περιλαμβάνουν τα έγγραφα που έχουν ακόμα υπηρεσιακή χρησιμότητα.
δ) Στα αρχεία διηνεκούς υπηρεσιακής χρησιμότητας, που, παρά την παλαιότητά τους, εξακολουθούν να έχουν υπηρεσιακή χρησιμότητα.
Τα αρχεία της κατηγορίας αυτής, που απαιτείται να διατηρούνται στο διηνεκές, δύναται να κατατίθενται στα Γ.Α.Κ. με ειδικό πρωτόκολλο. Η υπηρεσία των Γ.Α.Κ., η οποία αναλαμβάνει τη φύλαξη του αρχειακού υλικού αυτής της κατηγορίας, υποχρεούται να το θέτει στη διάθεση της ενδιαφερόμενης υπηρεσίας σε πρώτη ζήτηση και το κοινό με την επιφύλαξη των διατάξεων του ν. 1599/1986 (ΦΕΚ 75 Α΄)
3. Τα αρχεία των δημόσιων υπηρεσιών, που μικροφωτογραφούνται, κατατίθενται στα Γ.Α.Κ.

Άρθρο 3: Εκκλησιαστικά αρχεία

α) Εκκλησιαστικά αρχεία χαρακτηρίζονται τα αρχεία των ορθόδοξων εκκλησιαστικών αρχών, ιδρυμάτων, ναών και μονών. Ως εκκλησιαστικά αρχεία νοούνται και τα αρχεία άλλων δογμάτων ή θρησκειών.
β) Οι εκκλησιαστικοί φορείς ή οι κάτοχοι εκκλησιαστικών αρχείων οφείλουν να τα τηρούν σε καλή τάξη και κατάσταση και να γνωστοποιούν την ύπαρξή τους με μορφή συνοπτικού ευρετηρίου, το οποίο εντάσσεται στο εθνικό ευρετήριο αρχείων των Γ.Α.Κ..
γ) Τα Γ.Α.Κ. υποχρεούνται να παρέχουν κάθε βοήθεια για την επιτέλεση του παραπάνω σκοπού. Η παροχή του αρχειακού υλικού των εκκλησιαστικών φορέων στους μελετητές γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη των κατόχων του.

Άρθρο 4: Ιδιωτικά αρχεία

1. Ιδιωτικά αρχεία χαρακτηρίζονται, ιδίως:
α) Τα αρχεία ιδιωτικού περιεχομένου βυζαντινής περιόδου.
β) Τα αχρεία των προσώπων που άσκησαν ανώτατα λειτουργήματα της πολιτείας και της εκκλησίας και των προσώπων που διακρίθηκαν στις επιστήμες, τα γράμματα, τις τέχνες, την ευποιία, την εθνική ή οποιαδήποτε άλλη δράση, καθώς και τα αρχεία άλλων φυσικών προσώπων, που το περιεχόμενό τους παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
γ) Τα αρχεία των πολιτικών κομμάτων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
δ) Τα αρχεία των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, όπως συλλόγων, συνεταιρισμών, ιδρυμάτων εν γένει και ομάδων φυσικών προσώπων.
ε) Τα αρχεία εμπορικών οίκων, επιχειρήσεων, τραπεζών κλπ
2. Τα αρχεία της παρ. 1 υπάγονται στην εποπτεία των Γ.Α.Κ., σύμφωνα με το άρθρο 40 και οι κάτοχοι ή οι κληρονόμοι τους υποχρεούνται να τα δηλώνουν στα Γ.Α.Κ..
3. Εφ΄ όσον τα Γ.Α.Κ. κληθούν από τους κατόχους ή κληρονόμους ιδιωτικών αρχείων να τα παραλάβουν, αρμόδιος αρχειακός υπάλληλος μεριμνά για την παραλαβή τους, συντάσσοντας σχετικό πρωτόκολλο.

Άρθρο 5: Οπτικοακουστικά αρχεία

Οπτικοακουστικά αρχεία χαρακτηρίζονται οι μαρτυρίες σε ηχητικές και σε κινούμενες ή στατικές οπτικές αποτυπώσεις.

Άρθρο 6: Αρχεία χαρτών και σχεδίων

Αρχεία χαρτών και σχεδίων χαρακτηρίζονται ιδίως οι μαρτυρίες σε οπτικές, γραμμικές αποτυπώσεις και απεικονίσεις σε χάρτες, σχέδια, τοπογραφικά και υδρογραφικά διαγράμματα και σχέδια, μακέτες, αεροφωτογραφίες, ιχνογραφήματα, χαλκογραφίες, λιθογραφίες, ξυλογραφίες.

Άρθρο 7: Δημόσια έγγραφα

Δημόσια έγγραφα κατά την έννοια του νόμου αυτού χαρακτηρίζονται τα έγγραφα που εκδόθηκαν ή προέρχονται, ιδίως:
α) Από τους βυζαντινούς αυτοκράτορες, τα μέλη των αυτοκρατορικών δυναστειών και του υπαλλήλους του βυζαντινού κράτους.
β) Από τις διοικητικές αρχές των ξενοκρατούμενων ελληνικών περιοχών, τις κοινοτικές και θρησκευτικές αρχές, τους νοταρίους, καντζιλιέρηδες και μνήμονες.
γ) Από τις διάφορες αρχές που συγκροτήθηκαν κατά την επανάσταση και τους αμέσως μετά από αυτή χρόνους.
δ) Από τους βασιλείς των Ελλήνων, τα μέλη των βασιλικών δυναστειών και γενικά των ανακτορικών υπηρεσιών.
ε) Από οποιαδήποτε αρχή αυτόνομων ελληνικών πολιτειών, όπως π.χ. της Ιονίου, της Κρητικής, της Ηγεμονίας της Σάμου.
στ) Από τις εκκλησιαστικές αρχές.
ζ) Από τις αρχές της νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας του κράτους.
η) Από τις δημόσιες υπηρεσίες, νομικά πρόσωπα δημόσιου δικαίου και οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης.
θ) Από τους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας.
ι) Από τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, που τελούν υπό την εποπτεία του κράτους και ανήκουν στο δημόσιο τομέα.
ια) Από συμβολαιογράφους και υποθηκοφυλακεία.
ιβ) Από ληξιαρχεία.
ιγ) Από τις ελληνικές κοινότητες και τα ιδρύματα του εξωτερικού, όπως εκπαιδευτικά, φιλανθρωπικά, εκκλησιαστικά, πολιτιστικά.
ιδ) Από τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης.
ιε) Από τους διεθνείς οργανισμούς.
ιστ)Από υπηρεσίες ξένων κρατών εγκατεστημένες στην ελληνική επικράτεια.